|
Boyun
ağrısına yol açan hastalıklarda ağrı bazı olgularda sadece ensededir.
Bazı olgularda ise enseden başa,
sırta, kollara ve hatta göğüse doğru yayılabilir. Sıklıkla hastanın
boyun hareketlerinde kısıtlılık oluşur. Kola ve ele yayılan uyuşmalar,
ellerde güçsüzlük hissi, baş dönmesi, sersemlik hissi sık dile getirilen
yakınmalardır. Boyun ağrısı bazen kişinin günlük yaşam aktivitelerini
etkileyerek yaşam kalitesini bozabilir.
Boyun ağrısına yol açan hastalıklar çok çeşitlidir: boyun fıtığı,
disk dejenerasyonu, boyun omurgasında artroz (kireçlenme), miyofasyal
ağrı sendromları, tekrarlayan strese bağlı zedelenme sonucu gelişen
ağrılar.
-Tekrarlayan strese bağlı ağrı: Tekrarlayan aktivitelerde bulunma
kötü pozisyon ve psikolojik stres ile birleşince “aşırı kullanmaya
bağlı zedelenme” tablosunu ortaya çıkarır. Uzun süre başın öne eğilerek
veya aşırı yukarı kaldırılarak çalışılması kas yorgunluğu ve kas kısalmasına
yol açarak boyun ve sırt ağrısına neden olur. Çalışma koşulları ve
bilgisayar kullanımının artması nedeniyle sık karşılaşılmaktadır.
-Boyunda kas kaynaklı ağrı (miyofasyal ağrı): Boyun ve sırtın üst
kaslarında ağrılı kaynağı olan tetik noktalar mevcuttur. Nedeni tam
bilinmemekle beraber çok sayıda insanda görülmektedir.
-Boyun zedelenmeleri: Boyun başı taşıdığı ve çok hareketli olduğu
için zedelenmelere çok açıktır. Motorlu araç kazası, dalma, spor kazası
ve düşmeler sonucu boyunda zedelenmeler kolaylıkla oluşabilir. En çok
kas ve bağlar gibi yumuşak doku zedelenmeleri oluşsa da, bazı ağır
yaralanmalar boyun kemiklerinde kırık ya da kaymaya yol açarak omurilik
zedelenmelerine neden olabilirler.
-Boyun fıtığı: Omurgayı oluşturan kemiklerin arasındaki diskin zamanla
zayıflamasıyla disk içeriği dışarıya doğru fırlar. Fıtıklaşma sonucu
sinir kökü ya da omuriliğin üzerine baskı oluşabilir. Sinir kökü sıkışması
ile kola ve ele yayılan şiddetli ve yanıcı ağrı, uyuşma, karıncalanma,
ileri olgularda da el veya kolda kas güçsüzlüğü görülebilir.
-Disk yapısının bozulması (disk dejenerasyonu): Boyun omurgasını oluşturan
kemiklerin arasında yer alan diskler şok emilimi görevini görür. 40
yaşından sonra diskin normal-jelatin yapısı bozulur. Disk dejenerasyonu
daha çok ilerleyen yaşla oluşmakla beraber, yaşam tarzı, genetik, sigara
içme, beslenme ve fiziksel aktivite özellikleri tarafından da etkilenir.
-Kireçlenme: Boyun kemikleri arasındaki eklemlerin yapısında bozulmalar
sonucu gelişir, genellikle yaşla beraber artar. Başın arka tarafında
kronik ağrıdan yakınabilirler.
-Tümörler, enfeksiyonlar ve omurga kemiklerindeki doğuştan olan anomaliler.
Nasıl önlem alınmalı?
Boyun duruşunun (postür) düzgün olması ve boyun-sırt bölgesinin güçlendirilmesi,
boyunda travmadan ve tekrarlayıcı stresten kaçınma, düzgün beslenme
ve fiziksel aktivite yapma, sigarayı bırakmak, iş yerinde ergonomik
düzenlemeler yapmak gereklidir.
Boyun ağrısı çekenlere öneriler
- Çalışmanıza sık ara verin. Masada veya arabada otururken kısa aralar
verip ayağa kalkın, kısa yürüme ve gerinme egzersizleri yapın.
- Çalışma sandalyenizi ve bilgisayarınızı ayarlayın. Otururken kalçalarınızın
hizası dizlerinizden hafifçe daha yukarıda olmalı, baş ve boyun doğru
pozisyonda olmalıdır.
- Çok sayıda veya kalın yastıkla yatmayın, televizyon izlerken kanepenin
koluna başınızı dayayıp uyuyakalmayın!
- Telefonun ahizesini omuz ile boynunuzun arasına sıkıştırarak konuşmayın.
- Germe ve güçlendirme egzersizleri yapın. Omurga sağlığı için yürüyün
ve yüzün.
Boyun ağrılarının tedavisi
Çoğu boyun fıtığı olguları ameliyat dışı yöntemlerle iyileşebilmektedir.
Ancak, boyun fıtığı nedeniyle mesane ve barsak fonksiyonlarında bozulma,
tedaviye rağmen kas gücü ve duyu kusurunun ilerlemesi, sinir kökü baskısına
bağlı ağrının tedavi ile giderilememesi durumunda cerrahi tedavi uygulanır.
-Fizik tedavi: Olguların çoğunda fizik tedavi ile düzelme sağlanabilmektedir.
Kas gevşemesi ve yumuşak doku ağrılarını gidermek için yüzeysel ısı
(örn. kızıl ötesi ışın) , derin ısı (örn. ultrason) ve elektriksel
uyarı (örn. TENS), sinir kökü ağrılarının ve baskısının azaltılması
için traksiyon yöntemleri kullanılır.
-İlaç tedavisi: Boyun ağrılarında ağrı kesiciler, antienflamatuar
ilaçlar, kas gevşetici ilaçlar, uyku düzenleyici ve antidepresan ilaçlar
kullanılabilir. İlaç tedavisinin mutlaka hekim tarafından düzenlenmesi
gereklidir.
-Bazı olgularda elle yapılan tedaviler olan spinal mobilizasyon ve
manipulasyon tedavileri de oldukça yüz güldürücüdür. Ancak mutlaka
bu konuda eğitimli ve deneyimli hekimler tarafından uygulanmalıdır.
-Yumuşak doku veya boyun eklemlerine ya da epidural aralığa enjeksiyon
uygulamaları da uygun olgularda faydalıdır.
-Boyun ağrılarında özellikle akut dönemdeki boyun zedelenmelerinde
boyunluk verilebilir. Uzun süreli veya devamlı kullanımda boyun kaslarında
zayıflama ve boyun hareketlerinde kısıtlılık gelişebileceği için kısa
süreli kullanım önerilmektedir.
-Rehabilitasyon: Hangi tedavi uygulanırsa uygulansın, kalıcı bir iyileşme
için doktor tarafından düzenlenen boyun egzersiz programı tedavinin
esasını oluşturur. Egzersiz programı her hasta için ayrı düzenlenir.
Postür düzeltici egzersizler, boyun kaslarını germe egzersizleri ve
boyun kaslarını güçlendirici egzersizler uygulanır.
Uzm. Dr. Hilal Yıldız-Alman Hastanesi Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon Uzmanı
|